Śmierć bliskiej osoby to dla każdego z nas ciężki okres. Ostatnią rzeczą w tym czasie, o której chcielibyśmy się dowiedzieć, to że zostaliśmy z długami które musimy spłacić. Często o długach dowiadujemy się po fakcie i jesteśmy zobowiązani do zapłaty –  1000 zł, 5000 zł a nawet 20 000zł. Kto dziedziczy długi po zmarłym? Czy mogę zrzec się spadku? O tym wszystkim przeczytasz w poniższym wpisie.

Dziedziczenie długów ustawowe

Jeśli osoba zmarła nie napisała testamentu lub wszyscy spadkobiercy go nie przyjęli, następuje dziedziczenie ustawowe. To w jakiej kolejności następuje dziedziczenie (w tym długu) jest regulowane przez kodeks cywilny. Spadek przechodzi na kolejne osoby, w przypadku jeśli ktoś z danego poziomu dziedziczenia go odrzucił. Dziedziczenie spadku następuje w poniższej kolejności:

    1. Mąż lub żona spadkobiercy i ich dzieci – dziedziczenie jest po równo jednak małżonek nie może dostać mniej niż ¼. Dzieci nieślubne również zaliczają się do pierwszej grupy spadkowej.
    2. Wnuki – jeśli spadek odrzuciły osoby opisane wyżej, przechodzi on na wnuki spadkobiercy. 
    3. Mama i tata spadkobiercy – jeśli osoba zmarła nie miała dzieci, to spadek dziedziczą: w połowie małżonek, a pozostałą część rodzice spadkobiercy.
    4. Brat lub siostra – w przypadku kiedy rodzice spadkobiercy nie żyją lub nie przyjęli spadku, przechodzi on na rodzeństwo spadkobiercy.
    5. Bratanek lub siostrzenica spadkobiercy – dzieci rodzeństwa osoby zmarłej również mogą odziedziczyć spadek jeśli osoby przed nimi nie żyją lub zrzekły się spadku.
    6. Babcia i dziadek spadkobiercy – w przypadku kiedy osoba zmarła nie miała małżonka, dzieci, rodzeństwa to spadek wędruje do dziadków. Wartość spadku dzielona jest na czworo dziadków i każdy z osobna otrzymuje ¼.
    7. Państwo – jeśli wszyscy zrzekli się spadku, wszystko co z nim było wraz z długami idzie do Skarbu Państwa.

Dziedziczenie długów testamentowe

Wiele osób piszę testament, aby po ich śmierci wszystko co posiadamy odziedziczyła osoba wskazana w tym piśmie. Najczęściej są to osoby najbliższe (dzieci lub wnuki). Dzięki testamentowi, po śmierci można uniknąć długiego procesu spadkowego. Należy pamiętać, że osoba która wymieniona jest w testamencie jako ta, która powinna odziedziczyć wszystko, może na siebie wziąć również długi zmarłej osoby.

dziedziczenie długówCzy zmarły posiadał długi?

Coraz częściej spotykamy się z tym, że po pewnym czasie od pogrzebu bliskiej nam osoby, dostajemy pisma z banku o niezapłaconym kredycie lub pożyczce. W takim momencie osoby próbują dowiadywać się skąd powstał długi i dlaczego akurat spadł na nich. Kolejność dziedziczenia opisaliśmy wyżej, a to jaką wartość ma długo to nie jest takie proste do określenia. Zadłużenie nie musi dotyczyć zobowiązań zaciąganych w instytucjach bankowych lub pozabankowych, może to również być: niezapłacony rachunek za prąd, gaz, wodę.

Jeszcze większym problemem jest, kiedy zmarły prowadził firmę i nie są zapłacone faktury. W takim przypadku i opisanym wcześniej, przed przyjęciem spadku warto dowiedzieć się czy zmarły posiadał długi. Możemy to dokonać na parę sposobów:

  • zapytać rodzinę lub znajomych zmarłego (najlepiej dowiedzieć się od najbliższego otoczenia zmarłego o tym, czy posiadał on/ona jakieś kredyty, pożyczki, rachunki, które należy zapłacić);
  • wniosek do sądu (możemy zwrócić się prośbą do sądu lub komornika o wykaz całego posiadanego majątku zmarłego);
  • przejrzeć dokumenty na własną rękę (możemy również sami przejrzeć rachunki i dokumenty zmarłego, aby dowiedzieć się czy nie ma żadnych długów);

Ostatnią sytuacją, która jest ciężka do uzyskania odpowiedzi jest pismo do baz dłużników. Opisujemy w nim sytuacje spadkową podając akt zgonu i prośbę o uzyskanie odpowiedzi ile aktywnych pożyczek czy kredytów ma zmarła osoba. Ten element jest o tyle ciężki, gdyż możemy w odpowiedzi dostać informację, że tylko osoba która już przyjęła spadek jest odpowiedzialna do uzyskania wszystkich niezbędnych informacji na temat historii kredytowej zmarłego.

Jak uniknąć dziedziczenia długów?

Wielkość długów jest często niemożliwa do uzyskania przed przyjęciem spadku. Mało kto chciałbym odziedziczyć przysłowiowego ,,kota w worku”. Dlatego warto być pewnym, że to co odziedziczymy po zmarłym nie będzie tak wysokim długiem, które przewyższy wartość całego spadku. Istnieje parę sposobów na odrzucenie spadku, o których musisz wiedzieć – wszystkie z nich są opisane poniżej.

dziedziczenie długówOdrzucenie spadku – jak to zrobić?

Najważniejszą rzeczą, o której musisz wiedzieć jest to, że masz 6 miesięcy na odrzucenie spadku od daty śmierci zmarłego. Jedynym sposobem aby to zrobić jest udanie się do sądu cywilnego lub do notariusza. Jeśli to zrobisz, to spadek nie będzie Ciebie już dotyczył i przechodzi on na kolejne osoby. Dokumenty jakie są konieczne aby odrzucić spadek to: twój dowód osobisty, informację kto jest kolejny spadkobiercą po Tobie, akt zgonu osoby zmarłej. Aby uzyskać odpisu aktu zgonu, należy udać się do Urzędu Stanu Cywilnego w swojej miejscowości. Ta usługa jest dodatkowo płatna!

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, oznacza że jesteś gotowy do spłacenia długu, ale tylko do wysokości jaką wartość miał spisany inwentarz. Oznacza, to jeśli przyjmiesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza, gdzie będą same długi za niespłacone pożyczki czy kredyty, to w rzeczywistości nie musisz nic płacić. 

Aby jeszcze bardziej wytłumaczyć o co w tym inwentarzu chodzi, to jeśli w spadku otrzymasz np.: samochód, komputer, dom oraz długi, to będziesz za nie płacił do wartości otrzymanych ruchomości i nieruchomości (w tym przypadku auto, mieszkanie i komputer). Dla przykładu: Dom kosztuje 150 000 zł, a dług ma wartość 200 000 zł, to będziesz musiał oddać tylko równowartość mieszkania czyli 150 000 zł.

Niestety w przypadku wyceny rzeczy otrzymanych w spadku, są to wartości zwykle zaniżone więc przed przyjęciem spadku musimy wiedzieć, czy aby nie sprawi on że nasza sytuacja materialna się pogorszy. A jeśli nie będziemy spłacali długu, którego przyjęliśmy to komornik może zająć nam wynagrodzenie lub nawet dom.

Jeśli osobą, która dziedziczy dług jest osoba niepełnoletnia, to w stosunku do niej zawsze jest to dziedziczenie z dobrodziejstwem inwentarza. Opiekun prawny tej osoby, może odrzucić dług niezależnie jaką on ma wartość. W takim przypadku trzeba udać się do Sądu Rodzinnego, a następnie do notariusza który sporządzi odpowiednie pismo.

Ostatnim elementem aby uniknąć dziedziczenia długów jest jego zrzeknięcie się przed śmiercią osoby zadłużonej. Jeśli zauważyliśmy, że ktoś z członków rodziny ma długi a my jesteśmy ich potencjalnymi spadkobiercami możemy iść do notariusza i zrzec się tego długu. To na pewno uspokoi każdego i ominiemy proces ustawowego dziedziczenia długów, który może trwać długo.

Kiedy przedawnia się dług po zmarłym?

Każdy dług ma swój ,,termin ważności”. Jedne się przedawniają po roku, zaś inne po wielu latach. Dziedziczenie długów wiąże się z ryzykiem także warto wiedzieć kiedy przedawnia się dług po zmarłym. W opisanym przez nas artykule kiedy przedawnia się dług, można przeczytać że długi spadkowe przedawniają sie po 6 latach. O ile w tym czasie wierzyciel nie będzie próbował ich odzyskać. 

Dziedziczenie długów jest tym czego możemy się obawiać. Mając już wiedzę, po przeczytaniu artykułu, wiemy na co trzeba uważać i ile mamy czasu na odrzucenie spadku.